مرور زندگی و کارنامهی بازیگری که از نازیآباد تا پردهی نقرسی راهی پرافتخار پیمود؛ از نقشهای ماندگار و سیمرغهای بلورین تا بیماری و پایان تلخ یک عمر هنرورزی.
اکبر عبدی، نامی آشنا برای چندین نسل از ایرانیان، یکی از تأثیرگذارترین و محبوبترین چهرههای سینما و تلویزیون این سرزمین به شمار میرود. هنرمندی که با استعدادی کمنظیر در تغییر چهره، تسلط بر شخصیتهای گوناگون و مهارت در هر دو حوزهی طنز و درام، به «مرد هزارچهره» شهرت یافت. او در طول بیش از چهار دهه فعالیت مستمر، در آثاری ماندگار نقشآفرینی کرد و جایگاهی ویژه در دل مخاطبان ایرانی یافت.
اکبر عبدی، معروف به آقاباقر، در ۴ شهریور ۱۳۳۹ در محلهی نازیآباد تهران چشم به جهان گشود. از همان کودکی، شیفتگی به نمایش و بازیگری در وجودش ریشه دوانده بود و همین عشق، او را در نوجوانی به سمت فعالیتهای تئاتری سوق داد. اگرچه مدتی به کارهای فنی نیز مشغول شد، اما جذابیت صحنه و نقشآفرینی، سرنوشت او را مسیری دیگر رقم زد و نامش را در زمرهی ماندگاران هنر ایران ثبت کرد.
او در خانوادهای متوسط و پرجمعیت بزرگ شد. پدرش که اصالتاً از روستای آقاباقر اردبیل بود، در کارخانهی نساجی کار میکرد و مادرش خیاط بود و نقشی تعیینکننده در گرایش او به هنر داشت. عبدی در ۱۲ سالگی به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نازیآباد رفت و نخستین گامهای جدی خود را برای ورود به دنیای هنر برداشت. فعالیت در گروههای نمایشی آماتور در دوران نوجوانی، تجربهای ارزشمند بود که زمینهساز حضور حرفهای او در عرصهی بازیگری شد.
آغاز فعالیت هنری و ورود به تلویزیون
حضور رسمی اکبر عبدی در عرصهی بازیگری به سال ۱۳۵۹ بازمیگردد؛ زمانی که در تلهتئاتر «سنجابها» جلوی دوربین رفت. همان سال، با مجموعهی تلویزیونی «مثلآباد» پا به دنیای تلویزیون گذاشت و بهسرعت مورد توجه قرار گرفت. اما نقطهی اوج شهرت او، با سریال خاطرهانگیز «باز مدرسهام دیر شد» در ۱۳۶۲ رقم خورد؛ جایی که در نقش محسن، دانشآموزی شیطان و بذلهگو، چنان درخشان ظاهر شد که نامش بر زبانها افتاد و به یکی از چهرههای ماندگار تلویزیون بدل شد.
سال ۱۳۶۳ اولین تجربهی سینمایی عبدی با فیلم «جنجال بزرگ» رقم خورد. او به سرعت تواناییهای کمدی خود را به رخ کشید و در فیلمهای شاخصی چون «اجارهنشینها»، «مردی که موش شد»، «گراند سینما» و «ای ایران» درخشید و به یکی از پرطرفدارترین بازیگران دهههای ۶۰ و ۷۰ تبدیل شد. تسلط بر گریمهای پیچیده، تغییر لحن و رفتار و اجرای شخصیتهای کاملاً متفاوت، او را به یکی از خاصترین بازیگران تاریخ سینمای ایران بدل کرد.
نقشهای ماندگار و شهرت «مرد هزارچهره»
یکی از نقاط عطف کارنامهی هنری اکبر عبدی، بازی در فیلم ماندگار «مادر» به کارگردانی علی حاتمی در ۱۳۶۸ بود. او در این اثر در نقش غلامرضا، فرزند معلول خانواده، چنان تأثیرگذار ظاهر شد که تواناییهایش را در فضایی کاملاً جدی به اثبات رساند. این نقش، سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را برای او از جشنوارهی فیلم فجر به ارمغان آورد و ثابت کرد که قلمرو هنر او فراتر از کمدی است. دومین سیمرغ بلورین او نیز برای بازی در فیلم «خوابم میآد» به کارگردانی رضا عطاران نصیبش شد.
اما بیشک یکی از مشهورترین و ماندگارترین نقشهای او، شخصیت عباس خاکپور در فیلم «آدمبرفی» ساختهی داوود میرباقری است؛ جایی که برای رسیدن به هدف، ناچار میشود لباس زنانه بپوشد و مخاطبان را با اجرایی بهیادماندنی روبهرو کند. عبدی بارها در نقشهای زنانه ظاهر شد و در آثاری چون «خوابم میآد» و «خوابزدهها» نیز این مهارت را به نمایش گذاشت. همچنین بازی او در نقش بایرام در مجموعهفیلمهای «اخراجیها» به کارگردانی مسعود دهنمکی، یکی دیگر از نقاط درخشان کارنامهی او محسوب میشود.
زندگی شخصی و خانوادگی
اکبر عبدی در جوانی ازدواج کرد و حاصل این پیوند، دختری به نام المیرا بود که گاه در برخی پروژههای هنری همراه پدرش حضور داشت. او بعدها صاحب نوهای به نام سام شد و همواره از خانواده به عنوان پشتوانهی اصلی خود یاد میکرد. عبدی بخش قابلتوجهی از زندگی خود را دور از فضای رسانهای سپری کرد و به حریم خصوصی خود بسیار اهمیت میداد.
بیماری، پیوند کلیه و مشکلات سلامتی
سالهای پایانی زندگی این هنرمند، با مشکلات جسمانی مختلفی همراه بود. عبدی به بیماریهای دیابت و فشار خون مبتلا بود و به دلیل نارسایی کلیوی، تحت عمل پیوند کلیه قرار گرفت. او در مصاحبههای خود با صراحت از سالهای درگیری با مصرف سیگار و مواد مخدر سخن گفت و اعلام کرد که پس از عمل پیوند، سبک زندگی خود را تغییر داده و این عادتها را کنار گذاشته است.
علاقهمندیها و حواشی
عبدی از هواداران پر و پا قرص تیم استقلال تهران بود و بارها از علاقهاش به فوتبال سخن گفته بود. موسیقی نیز بخش جداییناپذیر از زندگی او بود و از خوانندگانی چون معین، ابی، دلکش و همایون شجریان به عنوان هنرمندان محبوب خود یاد میکرد. در طول سالهای فعالیت، اظهارنظرهای صریح و گاه جنجالی او دربارهی سینما، دستمزد بازیگران و مسائل فرهنگی، گاهی حاشیههایی را به دنبال داشت، اما هرگز از محبوبیت او نزد مخاطبان نکاست.
اکبر عبدی در سالهای پایانی عمر با مشکلات جسمانی دستوپنجه نرم کرد و سرانجام در تاریخ ۲ مرداد ۱۴۰۵ در سن ۶۶ سالگی دار فانی را وداع گفت. با خاموشی این ستاره، سینمای ایران یکی از متفاوتترین و خاطرهسازترین هنرمندان خود را از دست داد؛ هنرمندی که با نقشهای فراموشنشدنیاش، برای همیشه در خاطرهها ماندگار شد.
